Bajkowa terapia

Dorośli borykając się ze swoimi problemami, lękami, otaczającymi ich nieprzyjemnościami czasem zapominają, że ich pociechy również mają prawo do problemów. Często to niechlubne prawo martwi nas i nasze dzieci.

Najmłodsi boją się ciemności, potworów, spotykają się z odrzuceniem rówieśników, czasem z tak bardzo dotkliwym prztyczkiem w nos od płci przeciwnej. Wtedy zazwyczaj załamujemy ręce lub zabiegani każemy im dorosnąć i przestać nam zawracać głowę głupotami.

Psychologia jasno wskazuje, iż problemy, nierozwiązane konflikty z dzieciństwa mogą w dużym stopniu spowolnić rozwój lub implikować znacznie poważniejsze schorzenia w dorosłości. Zygmunt Freud, twórca psychoanalizy, już na przełomie XIX i XX wieku mówił, że traumatyczne zdarzenia, a także przeżywane wówczas rozterki zapadają w nieświadomość, szczególnie w pierwszych latach życia. Działają na nie specyficzne każdemu człowiekowi mechanizmy obronne które skutecznie nie pozwalają im wyjść na wierzch.

Jednak problemy te potrafią niezauważalnie kierować naszym życiem powodując szereg zaburzeń emocjonalnych, osobowości i rozwoju. Oczywiście zdajemy sobie sprawę, że załamywanie rąk w sytuacji, gdy w naszym domu zagnieździł się potwór pod jednym z łóżek nic nie pomoże. Jeśli nasza pociecha twardo obstaje przy swoim i nie jesteśmy w stanie jej przekonać, iż tak naprawdę nikogo pod łóżkiem nie ma, pozostaje nam tylko oswoić tego potwora.

Kreatywność rodziców na pewno jest wielka, szczególnie ojców, lecz nie zawsze może być dobra dla zdrowia psychicznego dziecka. Co więc wtedy można zrobić? Zawsze można udać się do psychologa, który na pewno profesjonalnie pomoże nam i dziecku uporać się z problemem. Pytanie tylko czy jest to aż tak bardzo konieczne? Przecież taki psycholog ma codziennie poważniejszych pacjentów, a oni przyprowadzają ze sobą potwory dużo większego kalibru. Psycholog też za darmo oczywiście nie będzie pracował, a nasze dziecko może niechętnie chcieć się do niego udać. Trudno w to uwierzyć ale z pomocą przychodzą nam bajki!

Bajkoterapia to jedna z metod psychoterapii przeznaczona do pracy z dziećmi przedszkolnymi i uczęszczającymi do pierwszych klas podstawówki. Polega ona na czytaniu dzieciom dedykowanych dla problemu opowieści zawierających w sobie plan terapeutyczny. Wyróżnia się bajki relaksacyjne, psychoedukacyjne i psychoterapeutyczne. Wspólną ich cechą jest przedstawienie świata z perspektywy dziecka, co pozwala maluchowi na przeżywanie stanów wewnętrznych bohatera.

Opowieści mogą uspokajać pociechę, tworząc bezpieczną wizję azylu, opisując relaksujące miejsca i beztroski świat dziecięcych zabaw. Mogą także być skierowane na jej rozwój, przedstawiając problemy i sposoby ich rozwiązywania. Uczą rozpoznawać emocje i przeżywać je w odpowiedni i komfortowy sposób. Pomagają przezwyciężać strach i lęk poprzez zapoznanie i zaprzyjaźnienie się z nim. Dziecko poprzez utożsamianie się z bohaterem przyswaja sobie wzorce radzenia sobie z problemami.

Poznaje ich naturę, uczy się rozpoznawać ich predyktory i kiedy w przyszłości spotka się z bodźcem wywołującym strach to będzie potrafiło zredukować jego negatywne oddziaływania. Bajki terapeutyczne często okraszone są dozą prostego, zrozumiałego dla dziecka humoru co ma za zadanie redukować stany napięcia, pomaga w budowaniu dobrego samopoczucia i optymistycznego nastawienia do życia. Często też opowieści terapeutyczne spełniają się w roli wyimaginowanego azylu przed problemami. Potrafią ukoić nerwy, zredukować stres i pozwalają na chwilę zanurzyć się w beztroskim świecie wyobraźni. Bajki terapeutyczne uczą jak można pomóc sobie samemu w trudnych sytuacjach łącząc przyczyny z problemami w bajkowym świecie.

Jak wygląda taka bajka? Najpierw pojawia się bohater, który przeżywa emocjonalnie trudne sytuacje, które wywołują lęk. Istota lęku musi być jasno określona. Może to być lęk przed separacją od matki, ciemnością, wyśmiewaniem, przed bólem i śmiercią. Później w opowieści pojawią się inne postacie np. zwierzątka, które pomagają mu zracjonalizować problem, wskazują odpowiednią drogę postępowania i sposoby zachowania. Każda bajka kończy się dobrym rozwiązaniem sytuacji i w efekcie uwalnia od lęku pozostawiając bohatera w pozytywnym nastroju. Potrafi on myśleć optymistycznie o wcześniej wzbudzającej lęk sytuacji poprzez nabycie umiejętności radzenia sobie z nią. Tłem opowiadania są miejsca bezpieczne, dobrze znane dziecku np. dom, ulica, szpital.

Twórcami bajek terapeutycznych są, jak można się było już domyśleć, głównie psychologowie. Jednak przedstawiając konstrukcje takich bajek, wydając podręczniki i przykładowe opowiadania starają się oni zachęcić rodziców do tworzenia takich opowieści dla swoich pociech. A jeśli komuś brak czasu lub kreatywności a musi uporać się z jakimś potworem w szafie to na pewno w dobrej księgarni znajdzie odpowiedni dla swojej pociechy zbiór bajek terapeutycznych.

MATERIAŁ PR